Cel pracy i problem badawczy to dwa pojęcia, które bardzo często mylą się studentom. Nic dziwnego, ponieważ oba pojawiają się zwykle w podobnym miejscu: we wstępie, w rozdziale metodologicznym albo w koncepcji pracy dyplomowej. Promotorzy często proszą o ich poprawę, doprecyzowanie lub rozdzielenie, a student nie zawsze wie, czym tak naprawdę różni się jedno od drugiego.
Tymczasem dobrze sformułowany cel pracy i poprawnie zapisany problem badawczy porządkują całą pracę licencjacką lub magisterską. To od nich zależy, jak będzie wyglądała metodologia, jakie pytania pojawią się w ankiecie, jak zostaną opisane wyniki i jakie wnioski będzie można przedstawić w zakończeniu.
Czym jest cel pracy?
Cel pracy wskazuje, co autor chce osiągnąć przez przygotowanie pracy dyplomowej. Najprościej mówiąc, odpowiada na pytanie: po co powstaje ta praca? Cel może dotyczyć analizy, oceny, charakterystyki, porównania, zbadania opinii, rozpoznania zjawiska albo przedstawienia określonego problemu.
Cel powinien być konkretny i dopasowany do tematu. Nie wystarczy napisać, że „celem pracy jest omówienie zagadnienia”. Takie sformułowanie jest zbyt ogólne i nie pokazuje, co naprawdę ma zostać wykonane. Lepiej wskazać dokładnie, czego dotyczy analiza i jaki zakres obejmuje.
Przykładowo, jeśli temat dotyczy opinii studentów na temat nauki zdalnej, celem pracy może być analiza opinii studentów dotyczących wybranych aspektów kształcenia zdalnego. Taki cel od razu pokazuje, co będzie przedmiotem zainteresowania autora.
Czym jest problem badawczy?
Problem badawczy to pytanie, na które praca ma odpowiedzieć. Jest bardziej badawczy niż opisowy. O ile cel pokazuje, co chcemy osiągnąć, o tyle problem badawczy wskazuje, czego chcemy się dowiedzieć.
Problem badawczy najczęściej formułuje się w formie pytania. Może dotyczyć zależności między zmiennymi, opinii badanych osób, poziomu wiedzy, postaw, doświadczeń albo różnic między grupami. W pracy empirycznej problem badawczy powinien prowadzić do badań, a nie być tylko ogólnym pytaniem teoretycznym.
Przykładowo, jeśli celem pracy jest analiza opinii studentów dotyczących nauki zdalnej, problem badawczy może brzmieć: Jak studenci oceniają skuteczność nauki zdalnej w porównaniu z zajęciami stacjonarnymi? W takim przypadku wiadomo, że badania powinny dostarczyć odpowiedzi właśnie na to pytanie.
Najprostsza różnica
Cel pracy mówi, co autor chce zrobić. Problem badawczy mówi, na jakie pytanie chce odpowiedzieć. Cel jest więc bardziej ogólnym kierunkiem pracy, a problem badawczy konkretyzuje to, co ma zostać zbadane.
Można to ująć bardzo prosto. Cel: zbadanie opinii studentów. Problem badawczy: jakie opinie mają studenci na dany temat? Cel: analiza czynników wpływających na wybór kierunku studiów. Problem badawczy: jakie czynniki najczęściej decydują o wyborze kierunku studiów przez respondentów?
Te elementy muszą do siebie pasować. Jeśli cel dotyczy analizy opinii studentów, problemy badawcze również powinny odnosić się do opinii studentów. Jeśli problem badawczy dotyczy zależności między wiekiem a oceną danego zjawiska, metodologia musi umożliwiać sprawdzenie tej zależności.
Dlaczego promotorzy tak często poprawiają cel i problem badawczy?
Najczęściej dlatego, że są zbyt ogólne, niespójne albo niepasujące do tematu pracy. Student zapisuje cel w jednym kierunku, problemy badawcze w drugim, a ankietę przygotowuje jeszcze inaczej. Wtedy cała praca zaczyna się rozjeżdżać.
Częstym błędem jest także formułowanie problemu badawczego jako zdania oznajmującego, a nie pytania. Innym problemem jest tworzenie pytań, na które nie da się odpowiedzieć na podstawie zaplanowanych badań. Jeśli w ankiecie nie ma pytań dotyczących danego zagadnienia, trudno później odpowiedzieć na problem badawczy w zakończeniu.
Dlatego cel, problemy badawcze, hipotezy, metoda badawcza i narzędzie badawcze powinny tworzyć jedną logiczną całość. Jeśli jeden element jest źle ustawiony, kolejne również będą wymagały poprawek.
Przykład celu i problemu badawczego
Temat pracy: Rola mediów społecznościowych w komunikacji marketingowej małych firm.
Cel pracy: Celem pracy jest analiza roli mediów społecznościowych w komunikacji marketingowej małych firm oraz ocena ich znaczenia w budowaniu relacji z klientami.
Problem badawczy: Jaką rolę pełnią media społecznościowe w komunikacji marketingowej małych firm?
Problemy szczegółowe mogą brzmieć na przykład: Jakie media społecznościowe są najczęściej wykorzystywane przez małe firmy? W jaki sposób firmy wykorzystują media społecznościowe do kontaktu z klientami? Jak przedsiębiorcy oceniają skuteczność działań marketingowych prowadzonych w mediach społecznościowych?
Widać tu wyraźnie, że cel i problemy badawcze dotyczą tego samego obszaru. Dzięki temu łatwiej przygotować ankietę, analizę wyników i zakończenie.
Jak uniknąć błędów?
Najpierw trzeba dokładnie sprawdzić temat pracy. Następnie warto określić, co ma zostać osiągnięte, czyli sformułować cel. Dopiero potem należy zapisać problem główny i problemy szczegółowe. Na końcu można zastanowić się nad hipotezami, metodą badawczą i pytaniami ankietowymi.
Nie warto tworzyć tych elementów osobno. Jeśli cel, problemy i ankieta powstają przypadkowo, promotor bardzo szybko zauważy brak spójności. Dobrze przygotowana metodologia powinna wyglądać tak, jakby wszystkie jej części wynikały jedna z drugiej.
Pomoc przy celu pracy i problemach badawczych
W Zawadzka Words bardzo często pomagamy studentom właśnie na tym etapie. Poprawiamy cele pracy, problemy badawcze, hipotezy, pytania ankietowe i całe rozdziały metodologiczne. To jeden z najważniejszych momentów przygotowywania pracy dyplomowej, bo od dobrze ustawionej metodologii zależy późniejsza analiza wyników i zakończenie.
Działamy jak prywatny promotor – tłumaczymy, dlaczego cel jest zbyt ogólny, dlaczego problem badawczy nie pasuje do tematu i jak poprawić założenia, żeby praca była logiczna. Dzięki temu student nie musi zgadywać, co promotor miał na myśli, pisząc: „proszę poprawić metodologię”.
Cel i problem badawczy muszą do siebie pasować
Cel pracy i problem badawczy to nie są formalności do wpisania w metodologii. To elementy, które organizują całą pracę. Cel pokazuje, co autor chce osiągnąć, a problem badawczy wskazuje, na jakie pytanie ma odpowiedzieć badanie.
Jeżeli te elementy są niespójne, cała praca może wymagać poprawek. Jeśli jednak zostaną dobrze przygotowane, łatwiej napisać rozdział metodologiczny, opracować ankietę, opisać wyniki i sformułować zakończenie.
Masz problem z celem pracy, problemami badawczymi albo metodologią? Napisz do Zawadzka Words - pomożemy uporządkować założenia pracy i przygotować je tak, aby tworzyły logiczną całość.